Impressie van de veldlezing/excursie  roofvogels en uilen 6 oktober 2018

Tijdens deze lezing/excursie lag de focus op de (broed)biologie van roofvogels en uilen.

Roofvogels, Uilen en Grote Carnivoren in Finland.

 

Van 27 april t/m 6 mei 2018 ben ik met wat mensen in Finland op zoek gegaan naar Uilen, Roofvogels en Grote carnivoren. We deden verschillende plaatsen aan en spraken af met een Finse kennis en roofvogelonderzoeker; Ari-Pekka Auvinen om een dag mee te helpen in zijn werkgebied. Dit alles in winterse omstandigheden met veel zon en sneeuw.

 

Op 27 april kwamen we vanuit Zweden (Lulea) aan in Oulu (westen van midden Finland)

De dag ervoor en de ochtend hadden we al gemerkt dat er veel woelmuizen waren; wat ook weer roofdieren aantrekt. Sperweruil en verschillende Ruigpootbuizerden lieten zich prima bekijken!

De omgeving Oulu is het werkgebied van een kennis van mij; Ari-Pekka Auvinen die bezig is met roofvogel/uilen-onderzoek (o.a. Steppekiekendief en Oeraluil) Ari-Pekka nam ons mee naar een aantal broedlocaties van uilen waar we getuige waren van zijn onderzoeks-vaardigheden.

Zomaar in 10 seconden in een boom klimmen om daar een vrouwtje Oeraluil uit een nestkast te halen, die vervolgens weer op de grond te ringen is geen sinecure!!!

Bij een broedlocatie van een Ruigpootuil vonden we het vrouwtje dood op het nest en op eieren met een grote hoeveelheid prooien. Het feit dat de uil uit de oren bloedde kan duiden op een infectie. Deze vogel werd meegenomen voor nader onderzoek in een laboratorium.

Met naast deze mooie ervaringen ook nog waarnemingen van Steppekiekendief, Blauwe kiekendief en Ruigpootbuizerd kon de dag niet meer stuk!

Onze reis leidde ons verder Finland in, in het oosten tegen de grens met Rusland. We verbleven de rest van de trip in de regio Kuhmo om daar te zoeken naar sporen van Carnivoren zoals: Beer, Lynx, Veelvraat en Wolf. Om deze dieren te kunnen zien zijn veldkennis en een grote dosis geluk noodzakelijk. De makkelijke manier is om een nacht in een van de te boeken schuilhutten te gaan zitten. Vaak wordt er dan een kadaver of wat kilo's visafval voor de hut gelegd, zodat het voor de fotografen makkelijk is mooie plaatjes te schieten van o.a. Beer, Veelvraat en Wolf.

Wij wilden echter op eigen kracht naar deze dieren gaan zoeken. Moeilijk, maar niet onmogelijk.

Al de eerste ochtend was het meteen raak: 's ochtends rond 3.30 bij het observeren van bolderende Korhoenders op het ijs nam ik een Wolf waar die rustig over het ijs liep. Consternatie omdat de anderen nog lagen te slapen en wakker werden van mijn kreet: WOLF..... NU naar buiten!!!

Helaas te laat om dit beest nog waar te nemen....

De rest van de week hebben we veel velduren gemaakt met wisselend succes.

Met 11 roofvogelsoorten, 4 uilensoorten en sporen van Wolf, Beer en Lynx mag je de trip geslaagd noemen! Mooi te vermelden was een spoor met zeer grote wolvenprenten dat we vonden op een pad waar we nog geen haf uur daarvoor hadden gelopen. De wolf was direct na ons over het pad gelopen.

Na een goede week in de Middle of nowhere waren we allemaal zeer relaxed en was het tijd om weer huiswaarts te gaan!

koffiepauze in een Fins bos

dode Ruigpootuil

nestkast van dode Ruigpootuil met prooien en eieren erin

Ari-Pekka Auvinen ringt een Oeraluil vrouwtje

leeftijdsbepaling van Oeraluil aan de hand van de vleugel

Oeraluil vrouwtje (net geringd)

Lynx

links: vos, rechts: wolf

wolvenspoor

Epiloog "broedgeval Oehoe"

 

In de nawinter van 2018 vond ik bij het zoeken naar diersporen plukresten van een jonge Oehoe.

Bij nader onderzoek vond ik ook een tweede exemplaar niet ver van de eerdere vondst.

Aannemelijk is dat het hier om de twee jonge (bijna vliegvlugge) Oehoe's gaat die ik die zomer had gevolgd. Goed te zien was dat de veren door een roofdier waren afgebeten; hoogst waarschijnlijk een vos. De twee jonge Oehoe's zijn op zo'n 300 meter van hun oude nestlocatie gevonden bij een plek waar ze goede mogelijkheden hadden hun vliegspieren te trainen. Helaas van korte duur....

Restanten van Oehoe

Schedel jonge Oehoe

Veer van Oehoe

Nagel van een poot

Uit het veld

Succesvol Broedgeval van een Oehoe in Staatsbossen Sint-Anthonis (juli 2017)

Begin juli werd door Ilja Doedel (veldbioloog/leraar biologie en eigenaar van Lanius-excursies) in de Staatsbossen bij Sint-Anthonis tijdens een onderzoek naar broedende roofvogels een nieuw broedgeval van een Oehoe ontdekt! Deze ontdekking is heel bijzonder omdat dit voor Nederland een zeldzame broedvogel betreft met zo’n 20 tot 25 paartjes.

Op 26 juni nam ik een volwassen Oehoe waar die rustig op een tak aan het zonnen was. Ik heb deze waarneming gemeld bij een van de boswachters van Staatsbosbeheer. In eerste instantie werd met ongeloof gereageerd, maar enkele dagen later kon ik een van de boswachters een Oehoe laten zien. We spraken af elkaar op de hoogte te houden van eventuele nieuwe waarnemingen. Op 3 juli tijdens een zoektocht naar een mogelijk bezet nest van een Wespendief (roofvogelsoort) vond ik onder een oud Buizerdnest verschillende geplukte roofvogels! Het ging met name om (jonge) Buizerden, maar ook een geplukte Ransuil. Het kwartje viel langzaam bij mij toen ik ook nog een geplukte volwassen Havik vond……….Enkele momenten later hoorde ik een zacht “OE….HOE”

Naast me tegen een boom verscholen zaten 2 Oehoe kuikens in een met dons bedekt kuiltje omringd door verschillende prooien! In tegenstelling tot een eerder persbericht van Staatsbosbeheer was dit de nestlocatie. Een nieuw broedgeval van een Oehoe in Nederland!

Na een telefoontje van mij naar de boswachter kwamen 4 medewerkers van Staatsbosbeheer polshoogte nemen en konden in eerste instantie hun ogen niet geloven!!!

We spraken af om dit broedgeval “stil” te houden om verstoring te voorkomen. Wel plaatsten we een week later een cameraval bij het nest om beelden te verzamelen van de jonge uilen.

Mede dankzij de camera en speurwerk van ondergetekende is een goed beeld verkregen van o.a. de prooiaanvoer door het volwassen mannetje en het vrouwtje Oehoe. De jongen kregen o.a. Egels, Ratten en Duiven als voedsel. Ook werden veel geplukte Roofvogels gevonden. Bekend is dat vaak “concurrentie” wordt uitgeschakeld door de volwassen Oehoes.

Mannetje en vrouwtje Oehoe hielden zich beide op in een ander bosperceel vlakbij het nest. Minimaal een van de jongen werd tot eind augustus door mij waargenomen in een straal van zo’n 800 meter van het nest. Laten we hopen dat de jongen, nu ze “vliegvlug” zijn geworden, zich goed kunnen redden!

Beelden van de jonge Oehoes zijn te zien op de site van Staatsbosbeheer Oost-Brabant.

Jonge Oehoe's op de broedlocatie

Jonge ransuil als prooi voor de jongen

Plukplaats met egel en buizerdresten

Op zoek naar de jonge uilen

 

 

 

Uilen, Ruigpoothoenders, Spechten en andere soorten in winters Zweden:

 

Van 24 februari tot en met 3 maart 2017 ben ik met een collega van school en zijn vrouw in Midden-Zweden in de provincie “Dalarna” een week vogels gaan kijken. Een van de doelen was om uilen te bekijken, die in deze tijd regelmatig te horen zijn.

We verbleven in een huis midden in een bos aan een groot (bevroren) meer. Al tijdens de eerste dag, vroeg in de ochtend, was het meteen raak: een roepende Oehoe vanuit het bos kilometers van het huis, maar toch duidelijk te horen! In de avond vonden we de nestlocatie van de Oehoe. Indrukwekkend om deze grote uil van zo’n 50 meter afstand te horen roepen!

Een mooie start van de week!

We maakten dagtochten in de omgeving en hadden voor de zekerheid onze sneeuwschoenen meegenomen. Deze zijn goed te gebruiken als je wat dieper het bos in gaat. Omdat het eigenlijk prima te doen was zonder de sneeuwschoenen kozen we ervoor om ze in het huis te laten.

De eerste dagen van de week hadden we veel geluk met uilen en andere soorten. We hoorden en zagen meerdere Dwerguilen, Ruigpootuilen, een Oehoe en Sperweruil. Ook zagen we regelmatig Auerhoenders (o.a. 2 mannetjes al licht baltsend), Korhoenders en Hazelhoenders. Wat betreft spechten hadden we een Zwarte Specht gezien die voor ons huis bezig was met het maken van zijn nest. Ook vlakbij ons huis een Grijskopspecht en zelfs een Witrugspecht. Andere soorten die we in “ons bos” zagen waren Grote Kruisbek, Haakbek, Pestvogel, Noordse Goudvink, Notenkraker, Zeearend en Steenarend.

Omdat we ons in een gebied bevonden waar 2 roedels wolven leven, had ik stille hoop sporen te vinden van deze soort. Helaas hadden we hier veel minder geluk mee.

Wat zoogdieren betreft viel de week enigszins tegen. Veel sporen, maar weinig zoogdieren in de kijker. Een goede reden om nog een keer terug te gaan!

 

Sporen van Korhoen

Tussendoor lunchen in het bos

Op zoek naar uilen in Zweden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Velduilen en Blauwe Kiekendieven in Keent.

Afgelopen najaar heb ik veel in Keent gekeken naar doortrekkende roofvogels. Het viel me toen al op dat er behoorlijk veel Torenvalken in het gebied zaten. Voedsel van Torenvalken bestaat o.a. voor een aanzienlijk deel uit muizen, maar ik zag ook regelmatig resten van sprinkhanen die werden gevangen. Het grote aanbod aan muizen vond ik veelbelovend wat betreft mogelijke roofvogels (wintergasten) aankomende winter…”Als die muizen er nu aankomende winter nog steeds zitten kan dit nog een interessante winter worden voor Blauwe Kiekendieven dacht ik…..”     

Vooralsnog komt deze gedachte uit!

Sinds november verblijven er een aantal Blauwe Kiekendieven in Keent. In eerste instantie zag ik 2 jonge vrouwtjes jagen, maar in begin december kwam daar nog een adult vrouwtje en een adult mannetje bij. Minimaal 4 Blauwe Kiekendieven die ik regelmatig kon bewonderen. Na enkele dagen ontdekte ik de gezamenlijke slaapplek van de vogels. Mijn gedachte ging uit naar een aantal jaar geleden toen ik in een goed “muizenjaar” eens tot wel 9 Blauwe kiekendieven rondom Keent zag. Ook zag ik toen Velduilen….

Mijn wens kwam uit, want eind november kon ik soms 2, maar meestal 1 Velduil zien jagen in de late namiddag. De hele maand december zag ik regelmatig Velduilen, maar kon er niet achter komen om hoeveel exemplaren het nu daadwerkelijk ging. Op 2 januari stuitte ik bij het zoeken naar Braakballen van Blauwe Kiekendieven ineens op 11 Velduilen die in het veld op hun roestplek zaten. De een na de andere vloog op en landde wat verder weer in de vegetatie. Voor mij een super waarneming!!!

 

Roestplek velduil (Keent, winter 2016/2017)

Braakbal van velduil

Blauwe kiekendief

 

Morgen vertrek ik naar de Hoge Venen om een aantal dagen diersporen te zoeken in de sneeuw en in februari ga ik naar Midden- Zweden voor o.a. Uilen/ Roofvogels en grote zoogdieren als Wolf en Lynx.

In het voorjaar organiseer ik een aantal excursies in de buurt van Grave. Als je interesse hebt om mee te gaan; binnenkort staat het programma op de site.

 

Ik hou je op de hoogte!

 

 

 

 

Hoge Venen 17 t/m 20 aug. 2016

Roofvogels en Wilde Katten

Van woensdag 17 tot en met zaterdag 20 augustus was ik in de Hoge Venen voor een aantal dagen roofvogelobservatie en begeleidde ik een wandeling voor een collega en zijn vrouw.
Het weer was goed en de cumuluswolken en windrichting voorspelden een goed vooruitzicht voor naar het zuiden trekkende roofvogels. vanaf half augustus is het altijd goed opletten, want elk moment kan er een doortrekkende roofvogel voorbij komen. Dit gegeven samen met het feit dat er nog jonge (uitgevlogen) roofvogels aanwezig waren, maakt dat er heel wat te zien was.
O.a. werden er groepen Wespendieven, 11 Rode wouwen, zo ’n 10 Boomvalken en  een “verdachte” kiekendief gezien. Verdacht, omdat dit mogelijk een Steppekiekendief kan zijn geweest; een van mijn favoriete soorten. Helaas te kort gezien om met zekerheid vast te stellen.
Tijdens een vroege ochtendwandeling met de twee andere deelnemers op zoek naar zoogdieren ontdekte ik in een veld een jagende kat. In De Hoge Venen komt de Wilde Kat (Felis silvestris) voor. De Wilde Kat is een andere soort dan een gewone huiskat of een verwilderde kat. Een zeldzaam beest met de grootte van een vos;  een bijzondere waarneming! De volgende ochtend was ik weer op dezelfde plek met goede hoop. En na enige tijd verscheen er vanuit de bosrand een prachtige Wilde Kat. Op een gegeven moment zag ik de Wilde kat samen met een vos en wat verderop een rommelende Das in het veld. Het kon allemaal niet op!
Wat later in de ochtend wederom een Wilde Kat op een voor mij bekende plek vlakbij de Duitse grens. Ditmaal een vrij licht exemplaar met een gehavende staart.
In oktober/november ga ik een aantal maal naar De Hoge Venen om o.a. naar Kraanvogels te kijken. Misschien heb je wel zin om mee te gaan.


 Ik hou je op de hoogte!

 

 

 

Hoge Venen oktober 2016

kraanvogels

In de maand oktober ben ik een aantal maal alleen of met een groepje deelnemers naar De Hoge Venen in Oost-Wallonië  geweest voor een zoektocht naar o.a. Kraanvogels en roofvogels. Zoals wel vaker in dit gedeelte van België liet het weer zich niet voorspellen. Zonnige dagen werden afgewisseld door dagen met zeer dichte mist of een breed regenfront. Juist deze wispelturigheid maakt het gebied ook wel bijzonder; je weet eigenlijk nooit welke kleding gedragen moet worden. Alles meenemen is vaak het devies!

Kraanvogels werden er zeker gezien! Al ging dit niet altijd even makkelijk.

Op 23 oktober werden er sporadisch op behoorlijke afstand enkele groepjes kraanvogels gezien. Leuk was een waarneming van een mannetje Blauwe kiekendief in gevecht met een vrouwtje Smelleken. Beide roofvogels wilden samen in een boompje op het veen gaan zitten, maar gunden elkaar geen ruimte.

Op 24 oktober was het regenachtig en werd er de gehele ochtend niets gezien. Diezelfde middag echter kwamen er (dan toch) groepen trekkende Kraanvogels over die allemaal neerstreken in het hoogveengebied. Een waarneming van zo’n 120 Kraanvogels op 30 meter afstand in het veen was zeer de moeite waard. Helaas zag ik deze groep einde van de dag, toen de deelnemers weer waren vertrokken. Ik had deze waarneming graag met ze willen delen!

Op 29 oktober was er zeer dichte mist in het gebied. Helaas voor de deelnemers geen mogelijkheid voor fotografie en waarnemingen op afstand. Ondanks de mist werden er nog wel 3 klapeksters gezien en werd focus gelegd op diersporen. De  volgende ochtend werd ik wakker met een strak blauwe lucht en zeer aangename temperaturen. Er was flinke trek van Kraanvogels en einde van de dag stond de teller op 6668 Kraanvogels. Tussen al deze waarnemingen van “Kranen” ook nog Pestvogel en Notenkraker.

Al met al een mooie afsluiting van een oktobermaand in De Hoge venen.

 

 

 

Kraanvogels

Blauwe Kiekendief

Smelleken